Het is een hele mooie koude dag. Zo’n dag waarop je eigenlijk alleen maar met een boek in een twee maten te groot huispak voor de tv wilt hangen. Voorzien van een lekker drankje binnen handbereik. Ik ben dat ook van plan, als een korte inspectie van mijn ijskast en voorraadkast me leert dat het lekkere drankje op is en er zelfs kopje thee of koffie meer inzit. Kortom, voor het luie lees-kijk-luisteren feit kan worden, moeten er boodschappen worden gedaan. Ik heb geen hekel aan boodschappen doen. Het is geen hobby, maar er zijn ergere dingen. Denk maar aan stofzuigen, strijken, de tuin wieden enz. Dus snel met de fiets en stevig ingepakt en huppakee, richting dorpscentrum gepeddeld. Daar aangekomen valt de drukte me erg tegen. Het lijkt wel of alle tienduizend inwoners van deze, door fusies groot geworden, gemeente hun drank- en andere voorraden moeten aanvullen.
Doelbewust loop ik richting supermarkt. Zo’n franchiseonderneming waar tegenwoordig elk dorp, elke stad er wel een paar van heeft. Nu ik erover nadenk beginnen alle koopcentra wel verschrikkelijk op elkaar te lijken. Het maakt feitelijk niet meer uit waar je woont en winkelt. Steevast zit er wel een Blokker, een Aldi, een AH, een Plusmarkt of Super de Boer, een Kruidvat en/of DA en/of Etos, een Schoenenreus, Its, EP, Zeeman, Pet’s Place, Hema,de Tuinen, Intratuin, Gamma of Praxis en ga zo maar door. Ik krijg kippenvel en het is niet van de kou.
Wat winkelplezier aangaat is alles inwisselbaar geworden. Nu is dat voor de boodschappen niet zo erg, hoewel het genot van de ambachtelijke slager altijd groot is geweest, omdat zijn spullen nu eenmaal lekkerder smaken en je precies kan krijgen wat je hebben wilt, terwijl de voorverpakte spullen van alle supers je dwingen tot het kopen van hoeveelheden waar je soms niet op zit te wachten. Maar goed, boodschappen doen is toch al geen pretje in mijn woordenboek, dus wat maakt het uit dat de winkels in mijn dorp zowel buiten als binnen grote overeenkomsten hebben met die in Schin op Geul, Hollum, Wieringerwerf en Zoetermeer en Amsterdam/Rotterdam/Utrecht?
Het wordt lulliger als je een gezellig dagje uit bent en eens het centrum van Maastricht, Deventer, Delfzijl, Venray, Vlissingen of willekeurig welke andere mooie plaats wilt verkennen. De typisch Hollandse geveltjes verschuilen zich achter de Roze styling van Bakker Bart, terwijl het rood-zwart van Sport 2000 verhult dat de winkel is gehuisvest in een pand uit de Gouden Eeuw. De winkel had net zo goed in een nieuwbouwwijk kunnen staan. Identiek gewoon, van binnen en inderdaad helaas ook van buiten, hoewel je als je heel goed kijkt nog net kan zien dat het pand op de eerste verdieping schitterend bewerkte glas in lood vensters heeft.
Alleen het winkelpersoneel verschilt nog en zelfs daar begin ik na vandaag mijn twijfels over te krijgen. Het is zelfs zo dat het personeel echte uniformen draagt. Alsof ik nog niet wist dat ik in de AH was. Ze lijken verdorie ook allemaal , zoals vroeger toch nog wel eens het geval was. Toch lijken ze allemaal op elkaar. Mijn gedachten slaan op hol. Wie weet zit er wel ergens op een berg een grote personeelchef van alle franchiseorganisaties, waar alle personeel op bezoek moet vooraleer het wordt aangenomen. Misschien moeten ze dan eerst langs een mal, waarmee wordt bepaald of ze wel bij het imago van de desbetreffende winkelketen passen. Het is nog net geen klonen, maar toch ook wel weer een beetje wel. De personeelschef neemt voortdurend dezelfde mensen aan. Bijna net als in de financiële en verzekeringsbranche, of zoals bij de overheid. Daar schijnen ook enorm specifieke vaardigheden noodzakelijk te zijn, dus moet je echt vanuit de branche zelf komen als je een nieuwe job zoekt. Frisse winden waaien wellicht te veel.
Dat zou toch wat zijn? Ondanks alle consensus over het grote belang van diversiteit naar leeftijd, geslacht, etnische en sociale herkomst en vaardigheden, worden toch alle mensen met een bepaald beroep uiterlijk en innerlijk inwisselbaar. Dat houdt volkomen stilstand in. Ik kreeg het echt benauwd en trok de stoute schoenen aan. Ik heb het heel direct aan een ervaringsdeskundige gevraagd. Die jongen die de kassa bedient bij kledingwinkel WE in Arnhem, lijkt ontzettend veel op de jongen die hetzelfde deed bij WE in Rotterdam. Zou hij…? Toen ik hem vroeg hoe dit nu precies zat en of het misschien toch toeval was en familie van hem, toen keek hij me aan of hij het in Keulen hoort donderen. Ik wist genoeg. De lege blik bewijst het. En ze hebben in Keulen vast ook een WE!.
Marie-José Jamin